___________________________________________________________________________________________
İletişim araçlarının önemi her yıl biraz daha artıyor İşitim alanlarına koşut olarak görüm alanlarında da büyük gelişmeler, çeşitlemeler başgösterdi. Çağdaş devinimlere, çağdaş açılımlara, toplumların çağdaş dinamizmine uygun yeni biçimlemeler, yirminci yüzyıl sonu insanının kendine özgü gereksinimlerini karşılayabilecek yeni biçimsel yorumlar, herkesin karşısına dikkatle izlenmesi gereken sorunlar koyuyor.
Genel anlamıyla sanatın bütün güncel eğilimlerine ve aradığı yeni anlatım yollarına açık bir dergi olan Sanat Olayı,
yeri geldikçe, bu alanlardan seçilmiş ilginç örnekler vermeyi görev bilecek.
Bu sayımızda, günümüz Türk grafiğinin önde gelen adlarından Sait Maden'in simge çalışmalarından bir demet sunuyoruz.
Sözcüklerin kullanılmadığı bir anlatım; çizgilerin, biçimlerin dilsiz öyküsü...
sanat olayı - sayı: 7 - Temmuz 1981
___________________________________________________________________________________________
4 Mart'ta Yapı ve Kredi Bankası Galatasaray Galerisi'nde ilginç bir sergi açılacak: Amblem sergisi.
Ülkemizin çok az sayıdaki sanat kuruluşlarından en yenisi olan Grafikerler Meslek Kuruluşu düzenliyor bu sergiyi.
Adına ve etkinliklerine sık sık rastlayacaksınız bu kuruluşun yıl boyunca:
Basın ilanları, kitap kapakları, reklam fotoğrafları, afiş gibi konuları içeren yeni sergilerle.
Amblem sergisi bu etkinliklerin ilki oluyor.
Grafik olayını bütün boyutlarıyla gündeme getirecek olan bu sergiler sanat izleyicisini yakından ilgilendirecektir sanısındayız.
Arada küçük bir değiniye izin verilsin:
Uzun yıllardan beri, Batı'dan gelen her yeniliği yine Batı dillerinden alınma sözcüklerle adlandırma alışkanlığını lütfen vestiyerde bırakalım bu kez.
Daha iyisi bulununcaya dek -belki de gerekmez- şimdilik “simge” diyelim şu “amblem” sözcüğü yerine.
İzleyeceğiniz bu simge sergisi yalnız birtakım biçim araştırmalarını, birtakım harf, nakış, istif oyunlarını içermiyor. Gereç olarak bunları kullanıyor elbette, bunların değişik oranlarda, ölçülerde, bağlamlarda bileşimlerini araştırıyor.
Ama bu toplu ürünler sergisinin altında yatan gerçek daha temel, daha toplumsal kaynaklı bir olgu:
- Yakın bir çağdan günümüze uzanan çizgi üzerinde, Türk sanatçısının biçim yorumlama yeteneğinin gelişmesini, çeşitlenmesini, arınmasını, giderek toplumumuzda çağdaş bir biçim beğenisinin oluşmasına katkılarını izleyeceksiniz. Bu bir.
- Ülkemiz ekonomisinin geçirdiği değişimlere, uyguladığı politikalara, ülkemizdeki sermaye birikiminin ve toplumsal tabakalaşmanın dalgalanmalarına koşut olarak yön değiştiren ve bugünkü niceliğine ulaşan bir sanat olayıyla karşılaşacaksınız. Bu iki.
Bir de şu var:
Simge, plastik sanatların bütün türleri içinde en aza indirgenmiş gereçlerle çalışan tek tür olsa gerek. En yalın sanat türü.
Olayın kısa tarihçesi içindeki bu yalınlaşma sürecini göreceksiniz. Budur simgenin amacı çünkü:
Bir fikrin, bir buluşun en yalın, en dolaysız, en kestirme durumunu, kavranması çaba gerektirmeyen,
her türlü baskı yöntemine elverişli ve toplumsal bellekte yer etme, tutunma yeteneği yüksek bir çizim işini gerçekleştirmek.
Uygulamalara bakarken simgenin kendi içinde birtakım biçimsel değişiklikler, yorum farklılıkları gösterdiğini görüyoruz.
Bunları sıralayıp açıklamakta yarar var:
- Sözcük simgesi (bir kuruluşun adının özel bir yazı biçemiyle verilmesi),
- Harf simgesi (kuruluşun baş harfinden ya da baş harflerinden oluşmuş simge),
- Resimsel simge (kuruluşun çalışma alanının konuya elverişli bir resimle simgelenmesi)
- Çağrışımsal simge (kuruluşun çalışma alanını dolaylı bir yoldan çağrıştıracak simge),
- Özgür simge ya da bağımsız simge (kuruluşun çalışma alanıyla hiçbir anlam, çağrışım, ilgi bağlantısı olmayan aykırı simge),
- Genel simge (tarihsel, toplumsal ya da kentsel bir özelliği yansıtan simge. Atatürk, İstanbul Köprüsü, Ankara Kalesi gibi konularda yapılmış uygulamalar).
Grafikerler Meslek Kuruluşu'nun simge sergisi bütün bu çeşitlilikleri yansıtabilecek zenginlikte.
Kısa bir tarih uzanımı içinde Türk grafik sanatının ilginç serüveni de yaşanıyor:
Ekonomik yapının bir süreler içedönük, bir süreler dışadönük tutumuna göbekten bağlı, hep onunla varolagelmiş; bu yapının olumlu,
olumsuz değişimleriyle, renklene renklene bugünlere ulaşan simge çizimciliği, görüleceği gibi sanatseveri kıvandıracak bir zenginliği gözönüne seriyor.
Yeni simgelerde buluşmaya!
Sait Maden | Milliyet Sanat Dergisi - Yeni Dizi: 67 - 1 Mart 1983
